środa, 18 listopada 20269°C Zachmurzenie całkowite
Kultura1 lipca 2026

Huta Królewska w Chorzowie – od królewskiej inwestycji do przemysłowego dziedzictwa

Początki i rozwój w XIX wieku

Huta Królewska (niem. Königshütte) została założona w 1797 roku z inicjatywy nadprezydenta Śląska Friedricha Wilhelma von Redena. Była to jedna z pierwszych nowoczesnych hut żelaza na kontynencie europejskim – jako pierwsza na Górnym Śląsku zastosowała koks zamiast węgla drzewnego w procesie wytopu surówki. Zakład zlokalizowano w pobliżu wsi Chorzów, która wkrótce przekształciła się w miasto Królewska Huta (dziś część Chorzowa).

  • 1797 r. – uruchomienie huty; pierwsze wielkie piece opalane koksem.
  • 1802 r. – rozpoczęcie produkcji surówki żelaza na skalę przemysłową.
  • 1840 r. – modernizacja i rozbudowa o nowe piece, walcownie oraz odlewnię.
  • 1871 r. – przekształcenie w spółkę akcyjną Górnośląskie Towarzystwo Hutnicze (Oberschlesische Hüttenwerke).

W drugiej połowie XIX wieku huta stała się jednym z największych producentów szyn kolejowych, konstrukcji mostowych i maszyn w Prusach. Zatrudniała wówczas kilka tysięcy robotników, a jej wyroby trafiały na rynki całej Europy. Dynamiczny rozwój zakładu przyczynił się do szybkiego wzrostu ludności i urbanizacji okolicznych terenów.

Okres międzywojenny i II wojna światowa

Po I wojnie światowej i podziale Górnego Śląska w 1922 roku Huta Królewska znalazła się w granicach odrodzonej Polski. Zakład przeszedł na własność Skarbu Państwa i został przemianowany na Hutę Królewską. W latach 30. XX wieku przeprowadzono gruntowną modernizację: zbudowano nowe piece martenowskie oraz rozbudowano walcownię. W 1934 roku połączono administracyjnie Hutę Królewską z sąsiednią Hutą Bismarcka (późniejszą Hutą Batory), tworząc wielki kombinat hutniczy.

  • 1922 r. – nacjonalizacja i polonizacja zakładu; zmiana nazwy na Huta Królewska.
  • 1934 r. – fuzja z Hutą Bismarcka – powstają Królewsko-Bismarckie Zakłady Hutnicze.
  • 1939–1945 – okupacja niemiecka; huta włączona do koncernu Hermann Göring Werke, produkcja na potrzeby wojenne.

Podczas II wojny światowej zakład intensywnie pracował dla niemieckiego przemysłu zbrojeniowego, co wiązało się z wyzyskiem robotników przymusowych. W styczniu 1945 roku, tuż przed wkroczeniem Armii Czerwonej, część urządzeń zdemontowano i wywieziono do Rzeszy, ale główne hale i piece pozostały.

Okres powojenny i współczesność

Po wojnie huta została znacjonalizowana i w 1947 roku otrzymała nazwę Huta im. Tadeusza Kościuszki (popularnie Huta Kościuszko). W czasach PRL była jednym z filarów górnośląskiego hutnictwa, produkując stal dla przemysłu maszynowego, kolejowego i budowlanego. W latach 70. XX wieku przeprowadzono dużą modernizację, m.in. zainstalowano nowy wielki piec oraz linię ciągłego odlewania stali.

  • 1947 r. – nadanie imienia Tadeusza Kościuszki.
  • 1975 r. – oddanie do użytku nowego wielkiego pieca o zwiększonej wydajności.
  • 2003 r. – zaprzestanie produkcji surówki w wielkim piecu; restrukturyzacja.
  • Po 2000 r. – część dawnej huty staje się terenem poprzemysłowym, a wybrane obiekty (np. dawna odlewnia) zyskują status zabytków techniki.

Obecnie obszar Huty Królewskiej to mieszanka działających zakładów przeróbki stali oraz postindustrialnych pustek i chronionych reliktów. W 2010 roku część budynków wpisano do rejestru zabytków, a na terenie dawnej huty powstają inicjatywy kulturalne i rewitalizacyjne, które przypominają o kluczowej roli, jaką zakład odegrał w przekształceniu Górnego Śląska w jeden z najważniejszych okręgów przemysłowych Europy.

Huta Królewska to nie tylko symbol industrialnej potęgi regionu, ale też świadectwo zmiennych losów Śląska – od pruskiego imperium, przez polską państwowość, wojny, socjalistyczną gospodarkę, aż po współczesne wyzwania transformacji.

Udostępnij:

Czytaj dalej

Biznes

Jak korzystać z Karty Mieszkańca w swoim mieście – przewodnik dla mieszkańców Górnego Śląska

Czym jest Karta Mieszkańca i dlaczego warto ją mieć? Karta Mieszkańca to plastikowy lub wirtualny dokument uprawniający do szeregu ulg i usług w danym mieście. W wielu gminach Górnego Śląska, takich jak Katowice, Gliwice, Zabrze czy Bytom, programy te są już dobrze rozwinięte. Ka

Kultura

Podziemne trasy turystyczne w Tarnowskich Górach – przewodnik po najciekawszych atrakcjach

Zabytkowa Kopalnia Srebra – serce podziemnego szlaku Tarnowskie Góry od wieków kojarzone są z górnictwem kruszcowym, a najważniejszym świadectwem tej tradycji jest Zabytkowa Kopalnia Srebra. Znajduje się ona w samym centrum miasta, przy ulicy Szczęść Boże 2, i stanowi główną częś

Sport

Najlepsze miejsca na grilla w plenerze bez tłumów na Górnym Śląsku

Górny Śląsk kojarzy się z gęstą zabudową i przemysłem, ale region kryje też zaskakująco wiele dzikich zakątków, gdzie można spokojnie rozpalić grilla bez sąsiedztwa głośnych grup. Kluczem jest wybór lokalizacji oddalonych od głównych atrakcji i plaż – wystarczy kilka kilometrów w

Biznes

Przewodnik po śląskich browarach z ponad stuletnią historią

1. Królewski Browar Tyski – żywa legenda Górnego Śląska Historia browaru w Tychach sięga 1629 roku, kiedy to książę opolsko-raciborski Władysław IV udzielił miastu przywileju warzenia piwa. Od tamtej pory, mimo wojen, zaborów i zmian własnościowych, produkcja nigdy nie została pr

Kultura

Jak załatwić sprawę w urzędzie miasta bez wychodzenia z domu?

Dlaczego warto korzystać z e-usług w urzędzie miasta? Coraz więcej spraw urzędowych można dziś załatwić bez wizyty w magistracie, stojąc w kolejkach czy szukając miejsca parkingowego. Dla mieszkańców Górnego Śląska – regionu o silnej tradycji przemysłowej i dynamicznie rozwijając

Sport

Lokalni rękodzielnicy w Piekarach Śląskich – gdzie ich znaleźć?

Targi i jarmarki – gdzie kupić lokalne wyroby? Piekary Śląskie regularnie stają się miejscem spotkań twórców rękodzieła. Największą okazją do poznania lokalnych rzemieślników są targi organizowane przez Miejski Dom Kultury oraz Urząd Miasta. Cyklicznie, kilka razy w roku, na plac